Unutkanlık, beynin verdiği önemli bir uyarı sinyali olabilir

Ancak bu her zaman masum olmayabiliyor. Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, unutkanlığın ne zaman normal sınırlar içinde kaldığını, ne zaman bir hastalığın habercisi olabileceğini anlatarak, “Aradaki fark bilginin kaybolup kaybolmaması” dedi.
Bir çok insanın çok da üstünde durmadığı unutkanlık, bazen beynin verdiği önemli bir uyarı sinyali olabilir. Özellikle tekrar eden ve yaşam kalitesini etkilemeye başlayan unutkanlıkların “yaşla gelen doğal bir durum” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Medicana International İzmir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, normal ve hastalığa bağlı unutkanlık arasındaki farkı şöyle açıkladı: “Unutmak, hepimizin hayatının bir parçası. Anahtarımızı nereye koyduğumuzu unutabiliriz, bir ismi hatırlamakta zorlanabiliriz ya da mutfağa neden girdiğimizi birkaç saniyeliğine hatırlamayabiliriz. Bunların çoğu aslında normaldir. Normal unutkanlıkta bilgi kaybolmaz, sadece ulaşmak gecikebilir. Bir süre sonra hatırlanır. Ama hastalığa bağlı unutkanlıkta bilgi gerçekten kaybolur. Yani kişi aynı soruyu tekrar tekrar sorar, aynı olayı yeniden yaşar gibi anlatır ve bunun farkında olmaz. İşte bu noktada unutkanlık artık bir ‘durum’ değil, bir ‘işaret’ haline gelir.”

Günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir
Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “Özellikle günlük yaşamı etkilemeye başlayan unutkanlıklar bizim için alarmdır. Kişinin tanıdık bir yerde yolunu kaybetmesi, para işlerini karıştırması, yemek yaparken aşamaları unutması ya da kelime bulmakta belirgin zorlanması Bunlar ‘yaş aldım normaldir’ diye geçiştirilecek şeyler değildir” diye konuştu. Unutkanlığın en bilinen nedenlerinden biri olan Alzheimer hastalığının genellikle sinsi başladığını ifade eden Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “En erken dönemde hastalar yeni bilgileri öğrenmekte zorlanır. Aynı soruları tekrar eder, randevularını unutur, eşyalarını alışılmadık yerlere koyar. Ama burada önemli bir detay var; Alzheimer sadece unutkanlık değildir. Bir süre sonra kişi yönünü bulmakta zorlanır, karar vermede güçlük yaşar ve günlük hayatın organizasyonu bozulmaya başlar.” dedi.

Gençlerde unutkanlığın nedenleri
Her unutkanlığın ciddi bir nörolojik hastalık anlamına gelmediğini vurgulayan Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, özellikle gençlerde farklı nedenlerin ön planda olduğuna dikkat çekti. Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “Özellikle genç yaşta görülen unutkanlıkların büyük bir kısmı aslında beyin hastalığı değildir. Uyku eksikliği, yoğun stres, anksiyete, depresyon ve sürekli maruz kaldığımız dijital bilgi yükü Bunların hepsi dikkat sistemimizi bozar. Ve şunu unutmamak gerekir: Hafıza, dikkat olmadan çalışmaz. Ben bu durumu şöyle özetliyorum: Sorun bazen hafızada değil, dikkatin kendisindedir. Stresin hafıza üzerindeki etkisi ise düşündüğümüzden çok daha güçlü. Beynimiz stres altındayken öğrenmeye değil, hayatta kalmaya odaklanır. Bu nedenle bilgi kaydı zayıflar, dikkat dağılır ve kişi kendini ‘çok unutkanım’ diye tarif etmeye başlar. Aslında beyin o anda farklı bir önceliklendirme yapıyordur” ifadelerini kullandı.

Erken tanı hastalığın seyrini değiştirebilir
Unutkanlığın ilerleyici bir hal alması durumunda vakit kaybetmeden değerlendirme yapılması gerektiğini belirten Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, şu uyarılarda bulundu: “Eğer unutkanlık giderek artıyorsa, günlük yaşamı etkiliyorsa, yakınlarınız bu durumu fark ediyorsa ya da buna davranış değişiklikleri eşlik ediyorsa, zaman kaybetmemek gerekir. Çünkü erken değerlendirme, sadece tanı koymak için değil, süreci doğru yönetmek için de kritik öneme sahiptir. Tanı süreci de çoğu zaman sanıldığı gibi tek bir testten ibaret değildir. Bu bir bulmacaya benzer. Hastanın öyküsü, yakınlarının gözlemleri, bilişsel testler, kan tetkikleri ve beyin görüntülemeleri bir araya getirilir. Gerektiğinde daha ileri biyobelirteçler de kullanılabilir. Ama en önemli veri çoğu zaman hastanın hayat hikayesidir.”
Erken tanının, hastalığın seyrini yönetmede büyük avantaj sağladığını ifade eden Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, “Erken tanının önemi tam da burada ortaya çıkar. Çünkü biz hastalığı her zaman ortadan kaldıramayabiliriz, ama süreci yönetebiliriz. Erken tanı ile hastanın bağımsızlığı daha uzun süre korunabilir, uygun tedaviler zamanında başlanabilir ve aile bu sürece hazırlıklı hale gelir. Erken tanı, hayatın geri kalanını daha doğru planlayabilme şansıdır” dedi.

Beyin sağlığı için yaşam tarzı belirleyici olabilir
Hafızayı korumada yaşam tarzının belirleyici olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, şu önerilerde bulundu: “Beyin kullanılınca gelişir. Düzenli egzersiz, kaliteli uyku, sosyal etkileşim, yeni şeyler öğrenmek, okumak, üretmek Bunların hepsi beynin sağlıklı kalmasını destekler. Bunun yanında tansiyon, şeker ve genel sağlık kontrolü de en az zihinsel aktiviteler kadar önemlidir.”
Unutkanlığın nedenine göre geri dönüşünün mümkün olabileceğini belirten Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, sözlerini şöyle tamamladı: “Eğer altta yatan neden depresyon, vitamin eksikliği ya da uyku bozukluğu ise unutkanlık gerileyebilir. Ama Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarda tamamen geri dönüş mümkün değildir. Ancak bu, hiçbir şey yapamayacağımız anlamına gelmez. Doğru tedavi ve doğru yaklaşım ile süreci yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmak mümkündür. Unutmak değil, unutmayı fark etmemek tehlikelidir. Çünkü beyin bize sinyaller verir. Önemli olan, o sinyalleri zamanında duyabilmektir.”

Alzheimer riskinden yaşam boyu öğrenme ile korunun

Yaşlı nüfus oranının arttığı Türkiye’de, 65 yaş üstü her 100 kişiden 8’inde ve 85 yaş üstü her 100 kişiden 47’sinde Alzheimer hastalığı görüldüğünü söyleyen Uzm. Dr. Hayretdağ, “Bu durum, ilerleyen yıllarda Alzheimer vakalarının daha da artabileceğine işaret ediyor. Alzheimer, genellikle seçici hafıza bozukluğu ile başlar ve zamanla ilerler. Ne yazık ki, hastalık ilerledikçe yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür” dedi.

Kişilik değişikliğine de yol açıyor
Alzheimer hastalığının kişilik ve davranış değişikliklerine yol açabildiğini, hastalarda hafıza kaybı, mekânsal farkındalıkta azalma, yeni bilgileri hatırlama güçlüğü, kelimeleri bulma zorlukları gibi semptomlar görüldüğünü vurgulayan Uzm. Dr. Hayretdağ “Hastalık ilerledikçe, kişinin günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilmesi zorlaşır. Plan yapma ve organizasyon becerilerinde bozulmalar yaşanır. Hastalar genellikle son olayları, yerleri ve isimleri unutma gibi sorunlarla karşılaşır” diye konuştu.

Alzheimer hastalığına yol açan beyindeki değişikliklerin, semptomlar ortaya çıkmadan çok önce başladığını belirten Uzm. Dr. Hayretdağ, “Beyinde tau ve beta-amiloid adı verilen anormal protein birikimleri oluşur. Bu birikimlerle birlikte beyin korteksinde ve diğer beyin bölgelerinde hücre kaybı yaşanır. Beyindeki bu hücresel hasar, zamanla ciddi semptomlara yol açar” dedi.

Risk faktörleri arasında yaş, genetik ve yaşam tarzı yer alıyor
Uzm. Dr. Ceyda Hayretdağ Alzheimer riskini artıran faktörler arasında yaş, obezite, hipertansiyon, genetik yatkınlık, diyabet, kötü beslenme ve hareketsizlik gibi etkenler bulunduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “Birinci derece akrabalarında Alzheimer bulunan kişilerde hastalığın gelişme riski daha yüksek. Ancak eğitim, fiziksel aktivite, sosyal ve zihinsel faaliyetler gibi koruyucu faktörler bu riski azaltabilir. Alzheimer hastalığının ilerlemesini durdurduğu düşünülen bazı yanlış inanışlar arasında antioksidan vitaminler, B6 ve B12 vitaminleri, statinler ve Ginkgo biloba gibi takviyeler bulunsa da bu maddelerin hastalığın seyrini durdurmadığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır.” iha

Urla Haber

Alzheimer’ın erken evrede tanı ve tedavisine imkân sağlayacak proje

Brezilya, Amerika, Arjantin ve Türkiye’den araştırmacıların yer aldığı proje kapsamında; beyin hücre ölümü ve unutkanlıkla başlayan, zamanla beynin birçok alanının işlevini kaybettiği önemli bir nörodejeneratif hastalık olan Alzheimer’ın erken evrede tanı ve tedavisine imkân sağlayacak yeni nanoyapılı radyofarmasötikler geliştirilmesi hedefleniyor.

Prof. Dr. Derya İlem Özdemir’i makamında ağırlayarak, çalışmalarında başarılar dileyen Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Tam akredite, öğrenci odaklı bir araştırma üniversitesi olarak bilim üretme ekosistemi çerçevesinde çalışmalarını sürdüren üniversitemiz akademisyenleri ulusal ve uluslararası projelerde önemli görevler üstleniyor. İlem hocamız, önemli iş birliklerinin başlangıcı olacak olan bu uluslararası projede görev alarak üniversitemize araştırma hedefleri çerçevesinde kıymetli katkılar sağlayacaktır. Proje kapsamında Alzheimer’ın erken evrede tanı ve tedavisine imkân sağlayacak yeni nanoyapılı radyofarmasötikler geliştirecek olan Hocamızı tebrik ediyor çalışmalarında başarılar diliyorum” dedi.

Prof. Dr. İlem Özdemir ise “Nörodejeneratif hastalıklar alanında gerçekleştireceğimiz uluslararası multidisipliner çalışmalar için oldukça heyecanlıyım. Brezilya, Amerika, Arjantin ve Türkiye’den araştırmacıların yer aldığı uluslararası bir projede ülkemizi temsil ediyor olmak oldukça gurur verici. Çalışmalarımız sonucunda klinik kullanımda fayda sağlayacak etki değeri yüksek bilimsel çıktılar elde etmeyi umuyoruz” dedi.

Aynı zamanda ‘Radionuclide theragnostics for personalised medicine- Kişiselleştirilmiş tıp için radyonüklid teranostikler’ başlıklı COST aksiyonunda da Yönetim Komitesi Üyesi pozisyonunda aktif olarak görev yapmakta olan Prof. Dr. İlem Özdemir projemiz kapsamında, hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılan radyonüklid temelli teranostikler konusunda güncel yaklaşımlar ile ilgili yine uluslararası işbirlikli araştırma projelerimizin de değerlendirme aşamasında olduğunu belirtmek isterim’ diye konuştu.iha

Urla Haber

Alzheimer hastası yaşlı adam bulundu

90 yaşındaki Alzheimer hastası Hüseyin Kurnaz’ın dün saat 15.00 sıralarında kaybolmasının ardından yakınları jandarmaya kayıp başvurusunda bulundu. Yapılan başvuru ve ihbarı değerlendiren Jandarma ekipleri yaşlı adamı bulmak için çalışma başlattı.

Köylülerin de destek verdiği arama çalışmaları bugün sabah saatlerinde sonuç verdi. Yaşlı adam jandarma ekipleri ve köylüler tarafından Mesudiye Mahallesi Turunç mevkiinde boş bir arazide başından yaralı olarak bulundu. Yaşlı adamın yürürken yere düşerek başını çarptığı tahmin edilirken, ambulansla Datça Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.iha

Urla Haber

Çekya’da Alzheimer hastalarının bulunduğu huzurevinde yangın: 54 yaralı

Çekya’nın başkenti Prag’ın Roztoky semtinde bulunan ve Alzheimer hastalarının konakladığı huzurevinde bilinmeyen bir sebepten dolayı çıkan yangında, huzurevinde bulunan 56 hastanın 54’ü yaralandı. Yaralılardan 2’sinin sağlık durumunun ağır olduğu ifade edildi. Huzurevinin çatı katından başlayan yangın tüm binayı kullanılamaz hale getirirken, binadan çıkan duman Prag’ın her yerinden görüldü.

Prag Acil Servis Sözcüsü Monika Novakova yaptığı açıklamada, “Akşam saatlerinde aldığımız ihbar üzerine olay yerine geldik. 20.30’da 56 hastayı itfaiyenin gelmesinden önce binadan tahliye ettik. Toplam 54 kişi yaralandı. İki kişinin durumu kritik, bir kişi orta derecede yaralandı ve 51 hasta hafif yaralandı. Yaşlılar ambulanslarla çevredeki hastanelere götürüldüler” dedi.
Prag İtfaiyesi Sözcüsü Tereza Sykora Fliegerova ise, “Bina yangından tamamen etkilendi, hastaların tahliyesi tamamlandı. Bina artık kullanılabilir durumda değil” ifadelerini kullandı.iha

Urla Haber

Alzheimer hastalarının kaybolmasını engelleyen proje

İzmirli 8. sınıf öğrencileri Zeynep Naz Alay, İhsan Berk Yaşlı ve Yezda Şahin, fen bilgisi öğretmenleri Cem Çatkın ile birlikte “Sevdiklerimiz Hep Yanımızda Olsun” ismiyle Alzheimer hastalarının yararına proje geliştirdi. Teknokartallar adıyla insanlık yararına teknolojiler geliştirmeyi amaçlayan öğrenci grubu, sürekli olarak kaybolma sorunu yaşayabilen Alzheimer rahatsızlığına sahip insanların kayboldukları anda aileleri tarafından bulunmalarını kolaylaştıracak bir takip sistemi tasarladı. Sistem sayesinde, kaybolan hastanın konumu, üzerindeki cihaz aracılığı ile hasta yakınlarına anında iletilebiliyor. Proje kapsamında GPS tabanlı çoklu takip sistemi, donanımsal ve yazılımsal olarak gerçekleştirildi. GPS modülü, GSM modülü ve Arduino set kullanılan modülde, Android Studio ve Arduino kod platformu kullanıldı. Sisteme göre, GPS modülü Alzheimer olan hasta üzerinde bulunacak. Kişinin konum bilgisine ise tanımlanmış olan numaraya mesaj yollanarak ulaşılabilecek.

Kaybolan hastanın konum bilgisi anında paylaşılacak
Proje hakkında bilgi veren fen bilgisi öğretmeni Cem Çatkın, “Tasarladığımız sistem sayesinde hem hastaya hem hastanın yakınlarına yardımcı olacağız. Sistem, kaybolması halinde hastanın konumunu hasta yakınına bildiriyor. Öğrencilerimiz büyük bir özveri ile çalıştı ve güzel bir sonuç ortaya çıktı. Sistem, GPS modülü ile hastanın konumunu saptayıp hasta yakınına iletiyor. Tasarladığımız modül, yatırım yapılarak daha küçük bir boyuta entegre edilebilir. Örneğin kol saati ya da kolye boyutuna indirgendiğinde hastanın sürekli üzerine taşınması sağlanacak” dedi.

“Telefon uygulamaları sağlıklı sonuçlar veremiyor”
Öğrencilerden Yezda Şahin, “Çevremde Alzheimer hastası olup kaybolan kişiler olmuştu. Evcil hayvanlarını kaybeden tanıdıklarım da bulunuyordu. Bu durum üzerine öğretmenimle konuştum ve grup arkadaşlarımla proje geliştirdik. Alzheimer hastaları telefonlarını da evde unutabiliyorlar. Dolayısıyla telefon üzerinde olan uygulamalar bu açıdan çok sağlıklı olmuyor. Bizim sistemimizi kolye ya da kol saati olarak kullandığımızda hastanın bunu kolay kolay çıkarması mümkün olmayacak. Örneğin sistemimizi bir kol saatine indirgediğimizde, o saatin kordonu hastanın çıkaramayacağı şekilde tasarlanacak” diye konuştu.

“Evcil hayvanlar, balıkçılar ve dağcılar için de kullanılabilir”
Öğrenci Zeynep Naz Alay ise “Akıllı telefonlarda buna benzer bazı uygulamalar var ama bu uygulamalar hem maliyetli hem de hastaya sürekli radyasyon yayıyor. Alzheimer, nörolojik bir hastalık olduğu için hastanın radyasyondan uzak durması gerekiyor. Oysa bizim cihazımız, sadece konum bilgisi verdiğinde radyasyon yayıyor. Ayrıca hasta her zaman telefonunu yanında taşımadığı için bizim cihazımız daha avantajlı oluyor. Hastanın üzerinde cihaz olduğunda ve siz de kişiye mesaj attığınızda saniyeler içerisinde konumunu ve hareket hızını elde etmiş oluyorsunuz” diye konuştu. İhsan Berk Yaşlı da “Bizim amacımız, Alzheimer hastası kişilerin kaybolmalarını önlemek. Sadece Alzheimer hastaları için değil evcil hayvanlar ve çocuklar için de uygulanabilir. Ayrıca denize açılan balıkçılar, dağcılar için de bu sistem rahatlıkla kullanılabilir” sözlerine yer verdi.(İHA)

Urla Haber

Günde yedi zeytin yiyip alzheimerdan korunun

Siyah sofralık zeytin diyarı Bursa’da yeşil zeytinler sofralarla buluştu. Reyhan Pazarı’nda esnaflık yapan Kaya Ali Yıldız, yeni mahsûl yeşil zeytinlerin tezgâhları süslediğini belirterek, kahvaltıda çerez gibi yenilen bu zeytinlerin büyük rağbet gördüğünü söyledi. Yeşil zeytinin şifa deposu olduğunu ifade eden Yıldız, vatandaşların taze yeşil zeytinleri kilo kilo alıp evde kendileri kurduklarını bildirdi. Yıldız, “Bursa’nın Gemlik tipi siyah sofralık zeytini dünyaca meşhurdur. Siyah zeytinin olmamış haline yeşil zeytin denir. Bursa siyah zeytini ünlü olduğu gibi, Ege’nin de yeşil zeytini meşhurdur. Biz şu anda Ege yöresi yeşil zeytinini satıyoruz” dedi.

Yılın ilk zeytinlerinin Bursa ve Marmara bölgesine Manisa’nın Akhisar ilçesinden geldiğini anlatan Yıldız, bu harika gıdanın bir kilosunun fiyatının 10 lira olduğunu söyledi.

Alzheimerdan koruyor
Uzmanlar ise yeşil zeytinin tam bir şifa deposu olduğunu bildiriyor. Bünyesindeki polifenoller sayesinde beyindeki oksidatif stresi azaltır. Böylece sinir hücrelerini korur. Doktorlar günde 7 tane zeytin yemenin hafızayı güçlendirdiğini söylüyor. D vitamini boldur. Çocukların kemik yapısının gelişmesine katkı sağlar. E vitamini bakımından da zengindir. Kişinin günlük vitamin ve mineral ihtiyaçlarını karşılar. Gün boyu dinç olmasını sağlar.

Urla Haber