Kanser hastalarının beslenmesine dair önemli uyarılar

Ziyalan, bazı hastaların tedavi boyunca iştahsızlık yaşamadığını, bazılarının ise tedavinin belirli dönemlerinde ya da ilerleyen süreçte bu sorunla karşılaşabildiğini ifade ederek, “İştahsızlığın her zaman fizyolojik ya da kimyasal bir nedeni olmayabilir. Psikolojik nedenler de bu duruma yol açabilir ve bu kesinlikle keyfi bir durum değildir” dedi.
Acıbadem Kent Hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Uzman Klinik Psikolog Mehmet Güney Ziyalan kanser tedavisi sürecinde hastalarda sık görülen iştahsızlık sorununa ve bu süreçte hasta yakınlarının farkında olmadan yaptığı hatalara dikkat çekti. İştahsızlığın yalnızca kimyasal ya da mekanik nedenlerle açıklanamayacağını vurgulayan Ziyalan, psikolojik etkenlerin önemli rol oynadığını söyledi. Tedavi sürecinde yaşanan bulantı ve tiksinti hissinin, zamanla yemek yeme davranışıyla şartlanabildiğini belirten Ziyalan, “İlaçların bulantı ya da tiksinti etkisi ortadan kalksa bile, yemek yeme davranışı bu olumsuz duygularla eşleştiği için iştahsızlık devam edebiliyor. Bu durumda ortada fiziksel bir neden olmasa da hasta gerçek anlamda zorlanıyor.” diye konuştu.
Psikolog Ziyalan, bazı ilaçların koku hassasiyetini artırabildiğine de değindi, hastaların normalde rahatsız olmadığı yemek kokularının bu süreçte tiksinti oluşturabildiğini söyledi. Depresif ruh halinin ve ağrının da iştahsızlığı artıran önemli etkenler arasında yer aldığını belirten Ziyalan, yemek saatlerinin hem hastalar hem de hasta yakınları için stresli bir sürece dönüşebildiğini ifade etti.

Çocuk muamelesi yapmayın
Hasta ve hasta yakınları arasındaki rollerin tedavi süreciyle birlikte değiştiğine dikkat çeken Ziyalan, “Kişinin neyi, ne zaman ve ne kadar yiyeceğine artık başkasının karar vermesi, hastada baskı ve çocuk muamelesi görme hissi oluşturabiliyor. Bu da yemeği daha da zorlaştırıyor” dedi. Hasta yakınlarının iyi niyetle yaptığı ısrarın, hastaların kendilerini anlaşılmamış hissetmesine yol açabileceğini söyleyen Ziyalan, bu durumun zaman zaman sofrada gerginliğe neden olabildiğini kaydetti. İştahsızlıkla baş etmede bazı küçük ama etkili önerilerde bulunan Ziyalan, lokmaların küçük tutulması, yemek sırasında acele edilmemesi ve hastanın zorlanmaması gerektiğini vurguladı. Yemek esnasında dikkatin yemekten başka bir yöne çekilmesinin de faydalı olabileceğini belirten Ziyalan, şu önerilerde bulundu.
“Televizyon, müzik ya da sohbetle dikkati dağıtmak, bulantı ve tiksinti hissini azaltabiliyor. Az yemek ile hiç yememek arasında büyük fark olduğu bilinmeli. Üç lokma her zaman sıfır lokmadan iyidir. Her lokmanın kıymetini bilmek gerekiyor. Tabak bitmedi diye hastayı suçlamak motivasyonu düşürüyor. Masa düzeni, porsiyon küçüklüğü ve ortam kokuları da önemli. Büyük porsiyonlar göz korkutabilir. Küçük porsiyonlar daha ulaşılabilir hedefler sunar. Ayrıca yemek kokularını mümkün olduğunca azaltmak da süreci kolaylaştırır. Gün içindeki kısa yürüyüş ve hafif aktivitelerin iştah üzerinde olumlu etkisi olabilir. Hastaların kendilerini daha enerjik hissettikleri zaman dilimlerinde yemek yemeye teşvik edilmesi de daha doğru olur.”

Kanser, anne-bebeğin kavuşmasına engel olamadı

İzmir’de yaşayan ve 7 yaşındaki bir çocuk sahibi olan Sema-Serdal Günalay çifti, ikinci çocuk haberiyle büyük sevinç yaşadı. Sema Günalay’ın mutluluğuna, gebeliğinin 7. ayında memesinde fark ettiği kitle ile gölge düştü. Kitlenin hamilelik hormonları ile meydana geldiğini düşünen ancak hızla büyümesiyle endişeye kapılan Günalay, Medicana International İzmir Hastanesine başvurdu. Burada yapılan tetkiklerde 2. evre meme kanseri teşhisi alan Günalay için hemen tedavi programı hazırlandı. Hem anneye hem de bebeğe zarar gelmemesi için hazırlanan programda, uygun dönemde anneye kemoterapi tedavisi uygulandı. Bebeği Deniz’i 4 ay önce sağlıkla dünyaya getiren Günalay, doğumdan 2 hafta sonra kemoterapiye yeniden devam etti. Son kemoterapisine bebeği ve eşiyle gelen anne Günalay, gözyaşlarını tutamadı. Öte yandan tedavi sürecinde Günalay’ın saçlarının dökülmemesi için kafa derisi soğutma sistemi de uygulandı.

Tek bir tel saçı bile dökülmedi
Yaşadığı süreci anlatan Günalay, “Ben 7 aylık hamileyken kanser olduğumu öğrendim. İlk olarak bir kitle fark ettim ve kitle hızla büyüdü. Kitle ele gelir bir şekilde olunca hemen bir doktora gitmek zorunda kaldık ve ikinci evre kanser olduğumu öğrendik. Hemen kemoterapiye başladık ama bizim kötü bir dönemdi. Hem hamileliğin olması hem de çocuğuna zarar gelir mi düşüncesi beni korkutuyordu ama öyle iyi doktorlara denk geldim ki onlar sayesinde bebeğime şükürler olsun bir şey olmadı. Ben de çok iyiyim ve bugün son kemoterapimi alıyorum. Hastanenin bana en çok kazandırdığı şeylerden biri de saçlarımın dökülmemesi oldu. Çünkü psikolojik olarak da beni daha çok yıpratacağını düşünüyordum. Kızım da bu durumdan etkilenebilirdi. Burada bu teknolojinin kullanılmasıyla birlikte saçlarım hiçbir şekilde dökülmedi. Bu da beni biraz daha ayakta tuttu. Çok zorlu bir süreçti ama şükür bugün son kemoterapimi alacağım. Allah’ın izniyle de bitecek” dedi.

Gözyaşlarını tutamadı
İlk çocuğunu sağlıklı olduğu için emzirebildiğini ancak oğlu Deniz’i tedavi nedeniyle emziremediğini ifade eden Günalay, “İlk çocuğumu emzirebildim ama ikinci çocuğuma hamile olduğum zaman kanser olduğumu öğrendiğim için emziremedim. Bu, bir anne için en kötü şeydi. Bebeğimi kucağıma almak çok farklı bir duyguydu. Doğum yapıldığı zaman bir tedirginlik, bir endişem vardı ancak çocuğumu kucağıma aldığımda sağlıklı olmasından dolayı çok çok mutluydum. Yanında olduğumdan dolayı, onu dünyaya getirdiğimden dolayı çok mutluydum. Bu durum anlatılmaz. Çok duygusaldı” diyerek gözyaşı döktü.

“Zorlu süreci atlattık”
Baba Serdal Günalay ise “Zor bir süreç geçirdik. İnsan başına gelmeyince bilemiyor. Engebeli yollar var ama sonrasında Allah’ın izniyle ve moralle atlatılıyor. Zor bir süreç ama çok şükür artık sonuna geldik. İnşallah bir daha yaşamayalım. Ben eşimin bu süreçte her dediğine ‘Evet’ dedim ama kendi kendine en büyük destek, saçlarının dökülmemesi oldu. Biz de ailesi olarak her zaman yanında olmaya çalıştık. İnşallah sonuna geldik. Allah herkesi kurtarsın” diye konuştu.

Son kemoterapiyi aldı
Hasta hakkında bilgi veren Medikal Onkoloji Uzmanı Dr. Elvina Almuradova, “Hastamız gebeliğin 7. ayında meme kanserini fark ediyor. Aslında hasta birkaç hafta öncesinden kitle olduğunu görüyor ancak gebelik dönemindeki memedeki değişikliklerle ilgili olduğunu düşünüyor. Fakat kitlenin hızlıca büyüdüğünü fark edince hemen bize başvuruyor. Biz de kendi kurulumuzun kararıyla kemoterapiyi başladık. Çünkü ameliyat öncesinde tümörü küçültücü bir tedavi uygulamak çok önemliydi. Doğum yapılabilir haftaya ulaşana kadar hastamıza bu tedaviyi uyguladık ve sonrasında da bebek sezaryenle sağlıklı bir şekilde dünyaya geldi. Sonrasında kemoterapi sürecini tedavi şemasına uygun bir şekilde tamamladık. Nitekim bugün de artık tedavinin sonuna gelmiş bulunuyoruz” sözlerine yer verdi.

“Saçının bir teline zarar gelmeden tedavi oldu”
Hastanın kemoterapi tedavisinde saçlarının dökülmemesi için kafa derisi soğutma sistemini uyguladıklarını belirten Dr. Almuradova, şöyle konuştu: “Genç bir anne, evde bir kızı var ve şimdi de yeni doğan bir bebeği var. Bu dönemde hastanın psikolojisi için çok önemli olan saç dökülme probleminin yaşamaması adına kafa derisi soğutma sistemi de kullandık ve böylece hiçbir saç kaybı yaşanmadan, tabiri caizse saçının bir teline bile zarar gelmeden en güzel şekilde tedaviyi tamamladık. Cerrahisini de yaptıktan sonra hasta kontrollerine devam edecek. Hormon pozitif meme kanserinde koruyucu maksatlı hormonoterapi de kullanılıyor. Bu ilaçlarla birlikte hastanın 3 ayda bir kontrolleri devam edecektir. Hastaların kontrollerini düzenli bir şekilde devam etmesi çok önemli.” iha

Urla Haber

Kanser, Türkiye’de en sık ikinci ölüm sebebi

İstanbul Aile Hekimliği Derneği Bilim Komisyonu Üyesi Dr. Ziya Köseoğlu, kansere bağlı ölümlerin tüm dünyada meydana gelen ölümlerin en sık ikinci nedeni olduğunu belirterek, “Dünya geleninde her 6 kişiden biri kanser nedeniyle hayatını kaybederken; Türkiye’de her 5 kişiden birinin kanser nedeniyle vefat ettiği bildirilmiştir. Türkiye’de kansere bağlı ölümlerin daha sık olmasında; tütün kullanımının ve obezitenin diğer ülkelere oranla ülkemizde daha yaygın olması suçlanmaktadır. Sağlıklı bir beslenme ve kansere neden olacak risk faktörlerinden uzaklaşmakla toplumda neredeyse yüzde 50 oranında kanser vakalarının azaltılabileceği bilinmektedir” dedi.

Özellikle sigara ve tütün kullanımı, fazla kilolu olmak, fiziksel hareketin az olması, sebze ve meyveden fakir beslenme, aşırı alkol kullanımı ve hava kirliliği kanser hastalıkları için en önemli risk faktörleri olduğuna dikkat çeken Köseoğlu, “Tütün kullanımı tek başına kansere bağlı ölümlerin yüzde 22’sini oluşturmaktadır. Bu bağımlılıktan tek başına kurtulamayan bireyler için hastanelerin ‘’Sigara Bıraktırma Poliklinikleri’’ hizmet vermekte ve buralardan randevu alınabilmektedir. Doktor ile uyumlu bir birliktelikte, hastaların yaklaşık yarısından fazlası sigarayı bırakabilmektedir. Obez bireylerin kilo vermesi, her gün en azından 30-40 dakika postacı yürüyüşü hızında egzersiz yapmak, mevsime uygun taze sebze-meyve ağırlıklı besinlerin tüketilmesi, plastiğin kullanımının azaltılması, yoğun güneş ışığından korunmak ve aşırı alkol alımından kaçınmak da kanser riskini önlemede oldukça faydalıdır. Özellikle son 6 ay içerisinde diyet ve egzersiz yapılmadan kendiliğinde 10 kilo ve üzeri kaybeden bireyler, haftalarca sürebilen yüksek ateşi olanlar, her zamankinden fazla halsizliği ve yorgunluğu bulunanlar ve vücutta giderek büyüyen yeni şişliklerin görülmesinin kanser açısından şüpheli durumlar olduğunu, böyle durumlarda uygun doktora randevu alıp muayene olmalı. Erken tanının olası kanser türlerini henüz hastalık çok yayılmadan tespit edip, uygun tedavi yöntemiyle hastaları muhtemel ölüm ve sakat kalma sonuçlarından korumakta. Sağlık Bakanlığı, Ulusal Kanser Kontrol Koruma Programı ile bazı kanser türlerinin erken tanısı için ücretsiz uygulamalar geliştirmiştir. Her ilde bulunan Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ile meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserleri taranması ücretsiz yapılmaktadır. Ayrıca Aile Sağlığı Merkezleri’nde de yeterli malzeme olduğunda rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserleri taranabilmekte ve şüpheli durumlarda uygun branş uzmanına yönlendirilebilmektedir. Meme kanseri taraması; 40-69 yaş arasındaki kadınlara yılda bir kez klinik meme muayenesi yapılmalı, 2 yılda bir mamografi çekilmelidir. Rahim ağzı kanseri taraması; 30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA ve smear testi ile yapılmalıdır. Kalın bağırsak kanseri taraması; 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) yapılmalı, 10 yılda bir de kolonoskopi önerilmektedir” dedi.iha

Urla Haber

Uzmanlardan uyarı: “Kanser taramanızı düzenli yaptırın”

Bursa İl Sağlık Müdürü Dr. Fevzi Yavuzyılmaz, Dünya Kanser Günü çerçevesinde açıklamalarda bulundu. Erken tanı konmuş ve uygun şekilde tedavi edilmişse birçok kanserin iyileşme ihtimalinin de yüksek olduğunu vurgulayan Dr. Yavuzyılmaz, doğru korunma stratejileri ile kanser vakalarının üçte birinin önlenebildiğinin altını çizdi.

Kanser ile en önemli mücadelenin farkındalık ile sağlanabileceğini ifade eden Dr. Yavuzyılmaz, kanserin başlıca nedenleri arasında, tütün kullanımı, yüksek beden kütle indeksi (fazla kilolu ya da şişman/obez olma), meyve ve sebzeden fakir beslenme, yetersiz fiziksel aktivite ve alkol tüketimi gibi başlıca beş davranışsal ve beslenme ile ilgili risk faktöründen kaynaklandığını söyledi.

Çevre ile alakalı etkenlerin kanser oluşumunda yüksek etkili olduğu bilgisini veren Dr. Yavuzyılmaz, “Kanser oluşumunda etkisi olan kötü beslenme, sedanter yaşam, tütün ve alkol kullanımı ile güneş ışığının zararlı etkilerine maruz kalma gibi çevre ile alakalı etkenlerin kontrol altına alınması kanser görülme sıklığını azaltacaktır” dedi.

En az kanserden korunma kadar önemli olan bir diğer kavramın erken teşhis olduğunu vurgulayan Dr. Yavuzyılmaz, “Toplumdaki alışılagelmiş kanaatin tersine erken teşhis edildiği takdirde kanser bütünüyle tedavi edilebilir bir hastalıktır. Birkaç istisna dışında hemen hemen bütün kanser türlerinde hastalığın erken dönemde teşhis edilmesi yarar sağlamaktadır. Kanserde asıl sorun hastalığın geç tanımlanmasıdır. İşte bu dönemde tedavi zor, pahalı ve göreceli olarak da başarısızdır. Günümüzde tanı yöntemlerindeki gelişmelerin artması birçok kanser türünün daha erken evredeyken yakalanmasına fırsat tanımaktadır” diye konuştu.

“Erken Teşhis Hayat Kurtarır”
Ülke genelinde kanser taramalarının birinci basamak, 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşlarında ve mobil tarama araçları vasıtası ile yürütüldüğünü belirten Dr. Yavuzyılmaz, “Ülkemizde yürütülen Ulusal Kanser Tarama programımızda; meme kanseri taraması; 40-69 yaş arasındaki kadınlara yılda bir kez klinik meme muayenesi yapılmakta, iki yılda bir mamografi çekilmektedir. Rahim ağzı kanseri taraması; 30- 65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV-DNA ve Pap-Smear Testi ile yapılmaktadır. Kalın bağırsak kanseri taraması; 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere iki yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) yapılmakta, on yılda bir de kolonoskopi önerilmektedir. Tarama sonrasında pozitif ya da şüpheli bulunan kişiler ikinci, üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmekte ve ileri tetkikler yapılmaktadır. Teşhis ve tedavi hizmetleri ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları tarafından yapılmaktadır” dedi.iha

Urla Haber

Elektronik sigara sanıldığı gibi masum değil: “Nikotin bağımlılığı yapıyor”

E-sigara kullanımının kanser riskini artıran DNA hasarına ve iltihaplanma gibi sorunlara neden olabileceğini belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, “Yapılan araştırmalar, e-sigara kullanımının yüksek düzeyde nikotin bağımlılığının da sebebi olduğunu gösteriyor. Kanser gelişiminde temel nedenler olan enflamasyon ve DNA hasarı ile elektronik sigara kullanımının ilişkilendirilmiş olması son derece önemli. Yapılan istatistikler, sigara içen kişilerin hem sigara içmeye devam ettiğini hem de e-sigara kullandığını işaret ediyor” dedi.

Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının bırakılmasını kolaylaştırdığı iddiasıyla piyasaya sürülen elektronik sigaraların, anlatıldığı kadar masum olmadığı ortaya çıktı. Amerikan Kanser Araştırmaları Derneği ve Amerikan Klinik Onkoloji Derneği tarafından 2022 yılında gerçekleştirilen çalışmada, elektronik sigaraların nikotin bağımlılığına neden olabileceği ve var olan bağımlılığı artırabileceği ortaya konuldu.

“Sigara bırakmaya yardımcı değil”
Çalışmanın detayları hakkında bilgi veren Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, “Kanser gelişiminde temel nedenler olan enflamasyon ve DNA hasarı ile elektronik sigara kullanımının ilişkilendirilmiş olması son derece önemli. Yanıcı olmadığı için kansere neden olmadığı düşüncesi ile kullanımı kritik seviyeye yükselen e-sigaraların farklı zararları bulunduğu yönünde önemli bilgiler elde edilmiş durumda. Nikotin bağımlılığını artırabileceği, kan basıncını yükseltebileceği, beyin gelişimini etkileyebileceği ve bağışıklık sistemini baskılayabileceği kabul ediliyor. Ergenlik dönemindeki bireylerde ve daha önce hiç sigara içmeyen kişilerde e-sigara kullanımının artması ile tüm bu verilerin önemi daha da fazlalaşıyor. Üstelik sigarayı bırakmaya yardımcı olduğu yönündeki söylemler de gerçeği yansıtmıyor. Nitekim istatistikler sigara içen kişilerin hem sigara içmeye devam ettiğine hem de e-sigara kullanmaya başladığına işaret ediyor” dedi.

Elektronik sigara kanser riskini artırabilir
Bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar sayesinde e-sigara kullanımı ve kanser riski arasında önemli bağlantıların bulunduğunun ortaya çıkarıldığını belirten Dr. Merda Erdemir Işık, “Elektronik sigaralarda dört sınıfa ayrılabilen kanserojen maddeler bulunduğunu ve bu kanserojenlerden bazılarının tütüne özgü olduğunu biliyoruz. Hiç tütün kullanmayan ve elektronik sigara alışkanlığına sahip bireylerden alınan tükürük ve idrar örnekleri incelendiğinde, elektronik sigara içenlerde kansere neden olan daha çok etken maddeye rastlandığı yönünde veriler elde edilmiştir. E-sigara içenlerde rastlanan kanserojen miktarı tütün veya hem tütün hem de e-sigara kullanan kişilere oranla daha az olsa da uzun vadede elektronik sigara kullanımının kanser riskini artıracağı kabul edilmektedir. Uzun dönemde artan kanser riski e-sigara kullanımının tek etkisi değil. Bu noktada EVALİ hakkında da bilgi sahibi olunması önemli. E-sigara kullanımına bağlı akciğer hasarı olarak tanımlanan kısaca EVALİ; nefes darlığı, kalp ritminde artış, baş ağrısı gibi farklı semptomlara neden olabiliyor. EVALİ teşhisi konan kişilerin akciğerlerinden alınan sıvıda vitamin E asetat maddesi tespit edildi. Bu madde E-sigara kullanmayan kişilerde bulunmuyor” diye konuştu.

E-sigara kullanımının önemli bir yan etkisinin gençleri sigara kullanımına teşvik etmesi olduğunu belirten Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, “Dünya genelinde e-sigara kullanıcılarının sayısı ve bu alışkanlığın başladığı yaşlar ile ilgili verilerin dikkate alınması gerekiyor. Henüz uzun vadeli etkilerini kesin olarak bilemesek de şimdiden e-sigara kullanımının potansiyel zararları hakkında önemli bilgilere sahibiz. Zararlı olmadığı yönünde genel bir algı bulunması, e-sigara ile mücadelede büyük bir engel teşkil ediyor” dedi.iha

Urla Medya

Kanser tedavisinde radyonuklid ile nokta atışı çözümler

Kanser hastalarına, kişiselleştirilmiş tanı ve hastalığına hedeflenmiş tedavi imkanını bir arada sunan, yeni bir tanı ve tedavi konsepti olan ‘‘Teranostik‘‘ bölgede öne çıkan hizmetlerde göz dolduruyor. Teranostik sözcüğü; İngilizce “diagnosis” (tanı) ve “therapy” (tedavi) kelimelerinden türetilmiştir. Bu uygulamada, tanı, hedefe yönelik tedavi ve tedavi yanıtının izlenmesi bir arada sunulmaktadır. Medical Point Gaziantep Hastanesi Nükleer Tıp Doç. Dr. Füsun Kökçü Teranostik yaklaşımın, hastalığa özel molekülleri, hem tanısal görüntüleme hem de radyonüklid tedavi olarak, bir arada kullanma imkanı sunduğunun altını çizdi. Nükleer Tıp Doç. Dr. Füsun Kökçü yaptığı açıklamada: ‘‘Teranostik tıp dünyasında yeni gelişmekte olan bir alandır. Tümöre özgül bir ilaç ile görüntüleme yaparak saptanan tümör ve metastazlarının, nereye gideceği, ne kadar gideceği ve hastalıklı dokuyu etkileme gücü önceden bilinen yine özgül bir ilaç ile tedavi edilebildiği bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, geleneksel tıptan kişiye özgü çağdaş tıp uygulamalarına geçiş yapılmasını sağlamaktadır. Kişiselleştirilmiş kanser tanı yönteminde, akıllı moleküller aracılığı ile kanserli dokular hedeflenerek yüksek hassasiyetle tespit edilir ve ardından aynı akıllı molekül, bu kez teranostik tedavi için uygun olan formda uygulanarak, kanserli dokulara tekrar yönlendirilir” dedi.

Sağlam hücreler korunuyor

Uygulanan doz büyük oranda kanser hücrelerinde yoğunlaşırken, sağlıklı hücreler de optimum düzeyde korunmuş olur. Nükleer Tıp tarihindeki ilk teranostik ajan; tiroid kanseri hastalarında tedavi ve görüntüleme için kullanılan radyoaktif iyot’tur. Tiroid kanseri hastalarında ilk radyoaktif iyot tedavisi 1946 yılında yapılmıştır.

Teranostik Tedavi uygulanan durumlar

Geleneksel sistemik kanser tedavi seçeneklerinin en bilinen ve yaygın kullanılanı olan kemoterapiyle, yüksek dozda verildiğinde başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir. Fakat, sağlıklı doku ve organlar üzerindeki ciddi yan etkiler, kanser hücrelerini tedavi edebilecek dozlara ulaşılmasını engellemektedir. Teranostik ilaçlar ile yapilan tedavilerde ise öncelikle kanser hücresi hedeflenmekte, bu arada sağlıklı hücreler de olabildiğince korunmaya çalışılmaktadır. Kemoterapi ile tedavi başarısı sağlanamamış hastalarda, teranostik uygulamalar, etkin ve umut vaat eden başarı oranları ile tedavi imkanı sunmaktadır.

Teranostik tedavinin geleneksel yöntemlerden farkı

Teranostik uygulamalar hastalık odaklı değil, hasta odaklı olması nedeniyle geleneksel tedavi yaklaşımından, çağdaş “kişiselleştirilmiş tıp” yaklaşımına geçişi sağlamaktadır. Teranostik tedavi uygulamalarında doğrudan kanserli hücreler hedeflenir ve bu sayede sağlıklı dokuların radyasyon alımını en aza indirerek hastalığın çok daha etkin bir şekilde tedavi edilmesi sağlanır.

Teranostik uygulamalar ile tanı ve tedavi

Teranostik uygulamada bir yandan teşhis ve tedaviye yanıt amaçlı görüntüler elde edilirken, bir yandan da aynı ajanın hedefe yönelik tedavi amacıyla kullanılması mümkündür. Bu yaklaşım, standart bir tedavinin uygun olmadığı ya da yetersiz kaldığı hastalarda gereksiz tedavileri ortadan kaldırabilmekte ve/veya ilaç seçimini optimize etmeye yardımcı olabilmektedir.
Hastanenin Nükleer Tıp Ünitesinde verilen hizmetler arasında ise ”Metastatik prostat kanserinde Lutesyum 177 PSMA tedavisi, Multimetastatik kemik ağrı palyasyonu ve tedavisinde Lutesyum-177EDTMP tedavisi, Kemiğe metastatik prostat kanserinde, Radyum-223 tedavisi, Nöroendokrin tümörler, Lutesyum-177 DOTA TATE tedavisi, Tiroid kanseri, Radyoaktif İyot tedavisi, Karaciğer tümörleri, Y-90 Mikroküre tedavisi” yer alıyor.

Lutesyum-177 PSMA tedavisi nedir?

Medical Point Gaziantep Hastanesi Nükleer Tıp Doç. Dr. Füsun Kökçü Prostat kanserinde, GA-68 PSMA PET/BT ile prostat kanserine ait tümöral dokular yüksek duyarlılık ve özgüllükte görüntülenebildiğini ve Lu-177 PSMA ile bu tümöral dokuların özgül ve hedefe yönelik tedavisi yapılabildiğini söyledi. Doç. Dr. Kökçü, Bu tür, teranostik uygulamaların oldukça başarılı ve yeni bir yöntem olduğunu kaydeden Doç. Dr. Kökçü,Lu-177 PSMA tedavisinin, metastatik kastrasyona dirençli prostat kanserini tedavi etmek için, giderek daha fazla kullanılan yenilikçi ve etkili bir tedavi olduğunu belirtti.

‘‘Tümörlerde oldukça etkili‘‘

Genellikle, diğer onaylanmış yöntemlerle tedavi seçeneklerinin tükendiği, etkisiz olduğunun gösterildiği veya hastaların bunları tolere edemediği durumlarda, takip eden hekimin önerisiyle kullanılır. Bu tedavi ile; tümör boyutunu küçültmeye ve tümörün çoğalmasını önlemeye, ayrıca tümörün neden olduğu bulgu ve şikayetleri (semptomları) azaltmaya ve uzun süreli iyileşme elde edildiği gösterilmiştir. Şu anda ülkemizde ve dünyada, ilerlemiş ve metastatik prostat kanserli olgular için bu tedavi hizmetini sunan sınırlı sayıda klinik bulunmaktadır.

Lutesyum-177 PSMA tedavisi

PSMA, çok sayıda hücresel fonksiyona sahip, sağlıklı prostat hücre zarında bulunan bir protein türü olarak biliniyor. Her ne kadar sağlıklı prostat hücreleri doğal olarak çok düşük seviyelerde PSMA oluştursa da kanserli prostat tümörleri son derece yüksek seviyelerde (genellikle normal prostat hücresinden 1000 kat daha yüksek) PSMA oluşturuyor. Prostat kanseri vücudun diğer bölgelerine metastaz yapmışsa, PSMA bu bölgelerde görülebilir. Lu-177 atomu, PSMA adını verdiğimiz taşıyıcı moleküle ekleyebildiğimiz, radyoaktif beta parçacıkları gönderen radyoaktif bir elementtir. Lu-177 PSMA damar yoluyla uygulandığında, PSMA’nın bulunduğu tümör dokularına gider ve hastalıklı tümör dokusundaki PSMA reseptörlerine tutunduktan sonra, radyasyon yayarak bu kanser hücrelerini yok eder. Lu-177 PSMA tedavisi kanser dokusunu hedef aldığından, vücudun diğer bölgelerinde alınan ışın dozu çok az düzeylerde olur. Lu-177 PSMA’nın tümör hücreleri tarafından tutulmayan kısmı ise tükürük, idrar ve dışkıya geçerek vücuttan atılır.
Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri (mCRPC) olan ve onaylanmış (alternatif) tedavi yöntemleri tükenmiş/uygun olmayan hastalarda, sorumlu hekimin önerisiyle uygulanabilir.

Kanser tanısı olanlarda demans daha iyi seyrediyor

Bazı risk faktörlerinin ortak olduğu bu iki hastalıkla ilgili geçtiğimiz günlerde bir çalışma yayınlandığını söyleyen Prof. Dr. Coşkun, Journal of Alzheimer’s Disease dergisinde Mackenzie Fowler ve arkadaşları tarafından kanser ve Alzheimer hastalığı ilişkisine yönelik ilginç bir çalışma yayınlandığını belirtti. Prof. Dr. Coşkun, “Demansı olan 3 bin 809 hastanın incelendiği bu çalışmada 672 hastada geçmişte kanser hikayesi bulunmakta idi. Bu çalışmada kanser hikayesi olan demans hastalarında seyrin daha iyi olduğu, bilişsel özelliklerin daha iyi durumda olduğu ve kötüleşmenin kanser tanısı olmayan demans hastalarına göre belirgin olarak yavaş olduğu gösterildi” dedi.
Geçmişte kanser tanısı olan kişilerde neden demans hastalığının daha hafif ve yavaş seyirli olduğunu net olarak bilmelerine şu anda imkan olmadığını bildiren Prof. Dr. Coşkun, ”Belki kanser tanısı nedeniyle bu hastaların daha yakın tıbbi gözetimde olmaları, teşhisin bu kişilerde daha erken konulup tedavinin daha erken başlanmasının bu sonucu ortaya çıkarmış olabileceği düşünülebilir. Fakat her iki hastalığın biyolojik özellikleri mi bu sonucu ortaya çıkarıyor, incelenmesi gereken alanlardan birisi. Bu mekanizma anlaşılırsa ilerde tedaviye yönelik bazı ipuçlarını da bize sağlayabilir” dedi.iha

Urla haber

Kanser hastalarını umutlandıran gelişme

Nano Thera Araştırma Grubu, ERFARMA’da desteklenen projeler ile çalışmalarını yürütüyor. Nano Thera Araştırma Grubu Nano Tabanlı Gen Gönderim Sistemleri, Akıllı Nano Parçacıklarla Gen Gönderimi, Yüzeyde Zenginleştirilmiş Raman Spektroskopisi ve yapay zeka ile beraber ilaca direnç kazanmış bakterilerin hızlı tayini ve Odaklanmış Ultrason Terapisi ile kanser tedavisi çalışmalarını sürdürüyor. Araştırma grubu olarak 3 temel alanda çalışmalar yürüttüklerini ve ilerleyen süreçlerde çalışmalarının hayvan üzerinde olacak kısmını da gerçekleştireceklerini söyleyen ERÜ Biyomedikal Mühendisliği Dr. Öğr. Üyesi ve ERFARMA Nano Thera Araştırma Grubu Lideri Ömer Aydın, “Burada birçok çalışmaya imza atmaktayız biz. TÜBİTAK Projeleri, Sağlık Bakanlığı TÜSEB Projeleri ve aynı zamanda Erciyes Üniversitesi’nin desteklediği çeşitli projelerimiz var.

Ana hatlarıyla Nano Thera Araştırma Grubu 3 temel alanda araştırmalarını yürütmektedir. İlki Nano Tabanlı Gen Gönderim Sistemleri, Akıllı Nano Parçacıklarla Gen Gönderimi. İkincisi Yüzeyde Zenginleştirilmiş Raman Spektroskopisi ve yapay zeka ile beraber ilaca direnç kazanmış bakterilerin hızlı bir şekilde tayini. Üçüncüsü de ülkemizde ilkleri oluşturmakta olan Erciyes Üniversitesi’nin katkısı ile alt yapısını oluşturduğumuz Odaklanmış Ultrason Terapisi ile kanser tedavisi çalışmalarını yürütmekteyiz. Odaklanmış Ultrason Terapi çalışmalarıyla aynı zamanda biz ultrasonaktif nano parçalar geliştiriyoruz.

Bu parçacıklarla Odaklanmış Ultrason’un tedavi etkinliğini arttırıyoruz. Şöyle ki Odaklanmış Ultrason aynı bir büyütecin ışığı belli bir odak noktasında toplayıp yaktığı gibi, yüksek ses dalgalarını belli bir boyuttaki alanda yoğunlaştırarak tümör dokusunu yok ediyoruz. Biz bunu nano parçacıklarımızı kullanarak daha etkin bir şekilde bu tedaviyi geliştirmeyi amaçlıyoruz. Aynı zamanda bu tedavi ile beraber hem immünoterapi hem de gen terapi ile bütünleştirmek amaçlı projeler yürütüyoruz. Bu çalışmalar şu anda laboratuvarımızda İn Vitro çalışmalarının önemli aşamalarını tamamlayıp İn Vivo yani hayvanlar üzerine geçmiş olduğumuz çalışmalar var. Önümüzdeki süreçte de hayvan üzerindeki çalışmalarımızı gerçekleştireceğiz” dedi.iha

Bu çerçevede dolaşımdaki tümör hücresinin tespiti ile kanser hastalarının tedavisinde daha isabetli karar verilebildiğini söyleyen Uzm. Dr. Ahmet Özveren, “Onkolojide tedavi kararı ve takipte bu yöntemin yakın zamanda çığır açacağına inanıyoruz” dedi.

Kanser tedavisinde ve takibinde güncel gelişmeler umut veriyor

Kent Onkoloji Merkezi Medikal Onkoloji Uzmanı Dr. Ahmet Özveren genetik analizlerdeki duyarlılık ve seçiciliğin artması ile birlikte kanser tedavisinde ve takibinde güncel gelişmelerin umut verdiğini kaydetti.

Dolaşımdaki tümör hücresinin tespit yönteminin koruyucu kemoterapi kararını vermede belirleyici olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Özveren, “Uzun yıllardır erken evre (evre 1-2-3) kanser tanısı alan ve küratif cerrahi Hastalığın tamamen, geride sekel kalmayacak şekilde, tedavi edilmesi, operasyon geçiren hastalarda koruyucu kemoterapi verip vermeme kararı tümör dokusunun patolojik analizine, hastalığın evresine, hastanın yaşı ve performansına göre veriliyordu.

Ancak bu verilere dayanan tedavi kararları bazen gereksiz kemoterapi vermeye, bazen de gerçekten koruyucu tedavi alması gereken hastaları doğru seçememeye yol açmaktaydı.

Dolaşımda tümör hücresi veya dolaşımda tümör DNA’sı tespiti ile birlikte hastalarda çok daha yüksek duyarlılıkta tedavi kararları verilecek gibi gözüküyor.

Yapılan klinik araştırmalarda özellikle akciğer, meme, kolorektal kanserler ve mesane kanserinde dolaşımda tümör hücresi bulunanların bulunmayanlara göre anlamlı derecede yüksek nüks riski olduğu tespit edildi. Böylece bu yöntemin koruyucu kemoterapi kararı vermede etkinliği ile ilgili çalışmalar yürütülmeye başlandı.

Sadece erken evre hastalıkta tedavi kararı vermenin dışında ileri evre hastalıkta ise uygulanan terapinin etkinliğinin değerlendirilmesinde belli aralıklarla dolaşımdaki tümör yüküne bakılarak tedavi yanıtı ile ilgili çok daha destekleyici sonuçlar alınabildiği göze çarpmaktadır” diye konuştu.

Öte yandan Kent Onkoloji Merkezi’nde bazı hastalarda bu yöntemi kullanarak takip ve tedavilerini sürdürdüklerini belirten Onkolog Özveren, “Henüz uluslararası kılavuzlarda net olarak yerini almamış olsa da tedavi kararı ve takipte bu yöntemin yakın zamanda çığır açacağını düşünüyoruz. Bu testlerin şu andaki dezavantajı ise sigorta kurumlarının test ücretini karşılamaması ve kur bazlı maliyetleridir” dedi.(iha)

Urla Haber

Kanser hastalığına iyi geldiği tespit edilen uçkun bitkisinin turşusu yapıldı

Hakkari ve ilçelerindeki yüksek dağların yamacında yetişen ve bölgede ‘yayla muzu’ olarak bilinen uçkun bitkisinin turşusu yapıldı. İlçede yaşayan Bekir, Hamit ve Cemal Uysal isimli 3 arkadaş, ilkbahar aylarında Şemdinli ve Yüksekova’da topladıkları uçkunlardan turşu yaptı. 3 arkadaşın Yüksekova Cengiz Topel Caddesi üzerinde satışa sundukları uçkun turşusu, vatandaşlar tarafından yoğun ilgi gördü.

Dağlarda kendiliğinden yetişen bitkilerin değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bekir Uysal, “İlkbahar aylarında bölgemizde uçkun bitkisi çok var. Bu da memleketimizin vazgeçilmez bir tadıdır. Hemen hemen tüm yüksek dağlarımızda yetişiyor. Vatandaşlarımız topladıkları uçkunları aynı günde tüketmek zorunda kalıyordu. Tüketmezlerse ellerinde çürüyor. Biz de 3 arkadaş bir araya gelip uçkunlar ziyan olmasın diye turşuya dönüştürmek istedik. Turşusunu yapıp vatandaşımıza sunmaya başladık. Bu turşuda şifa var. Bu uçkunları sadece biz toplamadık, vatandaşlardan da satın aldık. Şükürler olsun başardık. Şu an uçkun turşusunu satışa sunduk ve baya da yoğun bir ilgi var” dedi.iha

Urla Haber